TRAO ĐỔI NGHIỆP VỤ
 
NGHỀ LUẬT SƯ – TRÁCH NHIỆM NGHỀ NGHIỆP VÀ TÍNH ĐỘC LẬP

Trách nhiệm nghề nghiệp và bảo hiểm cho luật sư


“Ở Bỉ mỗi luật sư đều được bảo hiểm trách nhiệm dân sự nghề nghiệp, chỉ cần trở thành thành viên của đoàn luật sư. Phí bảo hiểm do đoàn luật sư mua từ phí thành viên do các luật sư đóng góp. Lợi ích từ việc mua bảo hiểm tập thể là sức mạnh kinh tế so với cá nhân tự mua” Ông Roland Menschaert – luật sư Bỉ đã nói như thế khi giới thiệu chuyên đề Trách nhiệm nghề nghiệp luật sư. Trách nhiệm dân sự nghề nghiệp luật sư thường ít bị truy cứu (ít nhất là ở Bỉ) vì không ai giúp khách hàng đi kiện ngược một luật sư khác, người ta nghĩ “Sói không ăn thịt nhau”.


Khi khách hàng đổi luật sư, luật sư khác có thể giúp khách hàng truy cứu trách nhiệm của luật sư cũ được không? Theo quan điểm của luật sư Menschaert, làm điều đó là không tốt. Qui định cấm các luật sư không được truy cứu trách nhiệm dân sự trong đoàn luật sư của mình vì không phù hợp với đạo đức nghề nghiệp luật sư và ảnh hưởng tới quan hệ nghề nghiệp. Trong trường hợp đó luật sư có thể giúp khách hàng giải quyết hồ sơ vụ việc, nhưng không tham gia đến việc truy xét trách nhiệm của luật sư đã giúp trước đó theo yêu cầu của khách hàng. Ông nêu trường hợp có luật sư theo dõi hồ sơ khó của khách hàng từ giai đoạn sơ thẩm nhưng khi đến giai đoạn phúc thẩm thì quên kháng cáo theo thời hạn tố tụng dù khách hàng có yêu cầu. Khách hàng có thể bị mất quyền kháng cáo nhưng khả năng thắng của luật sư ở phiên phúc thẩm lại không có cơ sở nên khách hàng  cũng không chứng minh được thiệt hại của mình. Ông cho rằng luật sư cần giải thích với khách hàng không phải quên thời hạn kháng cáo là xảy ra thiệt hại. Nếu có truy cứu trách nhiệm dân sự trong trường hợp này cũng không dựa trên yếu tố lỗi và ở Bỉ thì tòa án sẽ có ý kiến tác động dù luật sư có nhớ thời hạn kháng cáo thì vụ kiện của khách hàng cũng không thể thành công.


Luật sư ở mỗi nước có điều kiện hành nghề khác nhau, luật sư không thể tự đi điều tra, không thể tiếp cận chứng cứ một cách dễ dàng. Việc chứng minh tội phạm là công tố viên chứ không phải luật sư, trong lĩnh vực hình sự nếu luật sư không làm điều đó cũng không thể truy cứu trách nhiệm nghề nghiệp. Kế hoạch làm việc của luật sư đã được thông qua với khách hàng ngay từ đầu nên không thể dựa vào đó để truy cứu. Vì thế chứng minh lỗi của luật sư trong hành nghề không phải là việc đơn giản.


Tuy nhiên, cũng không thể có việc luật sư không chịu trách nhiệm dân sự trên cơ sở thỏa thuận với khách hàng. Luật sư có thể giới hạn trách nhiệm dân sự với khách hàng, nếu không giới hạn rủi ro sẽ rất lớn, trách nhiệm luật sư chỉ nên có thể đến mức trần của giá trị bảo hiểm, đặc biệt là đối với các tranh chấp lớn.


Quản lý văn phòng luật sư


Bao gồm tất cả các vấn đề về tài chính, nhân sự, điều kiện làm việc, thiết bị vật chất, cách tính thù lao... Ở Bỉ cấm luật sư là người làm công ăn lương, càng cấm luật sư làm công cho khách hàng của mình để thể hiện tính độc lập trong hành nghề luật sư. Trong văn phòng luật sư thông thường luật sư làm theo vụ việc, người quản lý không được ép luật sư cộng sự nhận vụ việc nếu anh ta không đồng ý. Trong văn phòng luật sư, theo ông Menschaert nên tập hợp đa dạng nhiều lứa tuổi đời lẫn tuổi nghề để có thể học tập và trao đổi kinh nghiệm lẫn nhau.


Về vấn đề thù lao được phân chia theo thỏa thuận, thông thường người mang hồ sơ về hưởng 1/3 , người thực hiện hưởng 1/3 và chi phí văn phòng là 1/3. Thù lao đối với khách thường được tính theo giờ tương ứng với dịch vụ hoặc tư vấn, mức thù lao được chia và tính theo thời gian  khác nhau. Luật sư sẽ có bảng tổng kết giờ làm việc và yêu cầu khách hàng thanh toán, đồng thời dự toán giờ cho công việc sắp thực hiện. Ở Bỉ cấm không được trả thù lao luật sư  bằng hiện vật vì có thể ảnh hưởng tính độc lập của luật sư. Việc trao đổi hàng hóa với dịch vụ pháp lý và cơ sở để xác định mức độ tương ứng giữa hai loại hàng hóa đó sẽ làm luật sư phụ thuộc khách hàng. Nếu cổ phiếu là giá trị thanh toán thay dịch vụ pháp lý, luật sư sẽ trở thành cổ đông của công ty, được hưởng cổ tức... Lúc đó luật sư không còn độc lập vì kết quả và công việc của luật sư đã bị phụ thuộc khi luật sư trở thành cổ đông của công ty. Ở Bỉ cũng cấm không được nhận thù lao từ phần trăm của kết quả vụ việc, cũng không được yêu cầu khách hàng thanh toán thù lao cố định theo từng tháng vì phải tùy theo vụ việc và tiến độ giải quyết.


Tính độc lập trong nghề luật sư


Một vấn đề gây tranh luận khá sôi nổi giữa các luật sư tại buổi hội thảo là việc mâu thuẫn giữa về tính độc lập trong nghề luật sư với việc luật sư là người làm công ăn lương (in-house lawyer) cho các công ty thương mại (không phải là công ty luật). Theo quan điểm của các chuyên gia pháp luật Bỉ, khi một luật sư nhận lệnh đối với khách hàng (công ty thương mại) là người trả lương cho mình để bảo vệ quyền lợi cho họ, luật sư đã chịu sự phụ thuộc của khách hàng duy nhất mà không được quyền từ chối nhận lệnh (trừ khi phải nghỉ việc). Nhiều ý kiến tranh luận đã diễn ra ngay sau đó bình luận về vấn đề này luật sư Nguyễn Đăng Trừng cho rằng “Có sự khác nhau giữa hành nghề luật sư ở Việt Nam và Châu Âu còn thiên về tố tụng và nghề luật sư. Trên thực tế, ở Việt Nam nhiều luật sư làm việc trong các tập đoàn kinh tế lớn của Hong Kong, Malaysia, Singapore..., với danh nghĩa hợp đồng  tư vấn pháp luật, không có hợp đồng lao động (HĐLĐ)”. Các luật sư Bỉ nhất trí với ý kiến trên, trong trường hợp này không có HĐLĐ nên  không có mối quan hệ lao động giữa người lao động và người sử dụng lao động, do vậy các luật sư vẫn thể hiện được tính độc lập của mình.


Phát biểu ý kiến trong phần kết thúc chương trình lớp học, ông Pierre Legro, nguyên chủ nhiệm Đoàn luật sư Bruxelles Bỉ nói “Chúng tôi đã nhận được những góp ý trao đổi từ phía các các bạn, chúng tôi đã nói rất nhiều về tính độc lập của nghề luật sư. Chúng ta cũng đã trao đổi thoải mái, cởi mở với nhau. Vì sao? Vì chúng ta có tính độc lập. Tôi nghĩ những cuộc gặp gỡ trao đổi như thế này sẽ rất thú vị !”.


Hành nghề luật sư là hoạt động đòi hỏi tính trách nhiệm cao, gây thiệt hại là phải bồi thường do vậy luật sư tham gia bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp là một nghĩa vụ cần thiết.  Việc quản lý nghề luật sư phụ thuộc vào đặc điểm và tính truyền thống của mỗi quốc gia. Nghề luật sư còn được điều chỉnh bởi những qui tắc do luật định và những qui tắc không do luật định. Tuy nhiên việc vận dụng tính độc lập đối với nghề luật sư vẫn còn phụ thuộc vào nhiều quan điểm, ý kiến trái ngược nhau theo điều kiện của từng nước. Ở Việt Nam một trong những nguyên tắc hành nghề luật sư là bảo đảm tính độc lập, trung thực, tôn trọng sự thật khách quan và tính tự chịu trách nhiệm của luật sư. Luật sư là người làm công ăn lương cho khách hàng có làm ảnh hưởng đến tính độc lập của luật sư khi hành nghề không?  Rất mong ý kiến tham gia của bạn đọc.

Luật sư Trần Thị Phụng


TRAO ĐỔI NGHIỆP VỤ

Văn phòng luật sư trực tuyến, tại sao không?
Bản bào chữa cho bị cáo Lê Minh Hoàng tại phiên xét xử sơ thẩm
   THÔNG TIN LIÊN HỆ

104 Nguyễn Đình Chiểu,
    Phường Đakao, Quận 1, Tp.HCM

+84 3822 2113 - 3829 5308

+84 8829 6437

hcmcbar@gmail.com

   HỖ TRỢ TRỰC TUYẾN
   THƯ VIỆN HÌNH ẢNH

   LỊCH VIỆT NAM
   LIÊN KẾT WEBSITE


   SỐ LƯỢT TRUY CẬP

1,512,925